Als kunst de wereld rondreist zonder de kunstenaars: wie krijgt dan de eer in het tijdperk van Pinterest en AI?

Een kunstwerk kan de maker ervan overstijgen. Een foto wordt op Instagram geplaatst. Iemand slaat hem op. Hij verschijnt op Pinterest. Hij wordt gedeeld op WhatsApp. Maanden, zelfs jaren later ontdekt iemand anders hem en gebruikt hem als referentie voor zijn eigen werk. Tegen die tijd is de naam van de kunstenaar misschien al volledig in de vergetelheid geraakt.

Een recente controverse in de Caribische kunstwereld heeft dit probleem aan het licht gebracht.

De originele afbeelding is gemaakt door de Nigeriaanse fotograaf Steel Visuals . Vervolgens verscheen de afbeelding op Pinterest, waar de Guyanese kunstenaar Jamal Durant deze ontdekte en dacht dat deze door kunstmatige intelligentie was gegenereerd. Dit bleek echter niet het geval.

Durant liet zich later door deze afbeelding inspireren voor zijn schilderij De prijs van stilte . De overeenkomsten tussen de twee werken leidden tot een online discussie.

Maar afgezien van de vraag wie wat gedaan heeft, is er een belangrijkere vraag die het verdient om gesteld te worden:

Hoeveel onderzoek moet een maker doen voordat hij een online gevonden afbeelding als referentie gebruikt?

Wanneer een afbeelding zijn context verliest

Het internet heeft de visuele cultuur ongelooflijk toegankelijk gemaakt. Deze toegankelijkheid heeft voordelen: kunstenaars ontdekken nieuwe invloeden, het publiek ontdekt werken uit landen die ze anders nooit zouden hebben gezien, en ideeën verspreiden zich vrijwel direct over grenzen heen. Maar het heeft ook nadelen: beelden worden vaak verspreid buiten hun oorspronkelijke context.

De naam van de artiest kan verdwijnen uit een gedeeld bericht. Een onderschrift kan worden verwijderd. Een watermerk kan worden bijgesneden. Een screenshot kan circuleren zonder enige informatie over de herkomst ervan.

Uiteindelijk blijft het beeld bestaan, maar de persoon erachter is moeilijk te vinden.

Het beeld blijft bestaan. De naamsvermelding verdwijnt echter.

Pinterest is een bijzonder interessant voorbeeld. Het vinden van een afbeelding op dit platform betekent niet per se dat de persoon die de afbeelding heeft geüpload ook de auteur of eigenaar is, of dat diegene toestemming heeft om de afbeelding te reproduceren. Voor makers beantwoordt de uitspraak "Ik heb het op internet gevonden" niet per se de essentiële vraag: wie heeft het gemaakt?

Wat is de verantwoordelijkheid van een maker?

Er is geen eenduidig antwoord op de vraag hoeveel onderzoek voldoende is. Maar wanneer een maker een bestaande afbeelding als referentie wil gebruiken, is het terecht om je af te vragen of hij of zij daadwerkelijk heeft geprobeerd de bron ervan te achterhalen.

Een omgekeerde beeldzoekactie. Ga terug naar de oudste beschikbare versie. Controleer de website van de fotograaf of kunstenaar. Zoek naar een handtekening of watermerk. Zoek naar de afbeelding met behulp van relevante namen of trefwoorden. Deze stappen kosten soms maar een paar minuten. En deze kleine zoekopdracht kan het verschil maken tussen onbedoeld citeren van het werk van een andere kunstenaar en er bewust naar verwijzen. Dit onderscheid is belangrijk.

Inspiratie is essentieel in de kunst. Kunstenaars hebben altijd de werken van anderen bestudeerd, er inspiratie uit geput en erop gereageerd. Maar inspiratie sluit artistieke creatie niet uit.

Dan komt AI in beeld.

Een andere complicatie in dit verhaal is dat door AI gegenereerde beelden de manier waarop mensen online beelden waarnemen, hebben veranderd.

We leven tegenwoordig in een visuele omgeving waarin we ons vaak afvragen of een afbeelding door een mens is gemaakt of door kunstmatige intelligentie is gegenereerd. Deze onzekerheid vormt een nieuw probleem voor kunstenaars: wat gebeurt er als een kunstwerk, gemaakt door een mens, ten onrechte wordt aangezien voor een AI-creatie?

De kunstenaar verliest veel meer dan alleen erkenning. Zijn auteurschap kan zelfs volledig in twijfel worden getrokken.

En als deze afbeelding met een gebrekkig onderschrift blijft circuleren zonder de naam van de kunstenaar, heeft een andere maker die de afbeelding later ontdekt wellicht geen reden om te weten wie de auteur is. De cyclus herhaalt zich.

Wie is verantwoordelijk voor het behoud van de bronvermelding?

Het is verleidelijk om alle verantwoordelijkheid te leggen bij degene die uiteindelijk een afbeelding gebruikt.

Makers hebben de verantwoordelijkheid om de nodige zorgvuldigheid te betrachten. Zij zijn echter niet de enige spelers in het ecosysteem. Platforms beïnvloeden hoe afbeeldingen worden weergegeven en gedeeld. Algoritmes kunnen afbeeldingen loskoppelen van hun oorspronkelijke berichten. Gebruikers delen ze opnieuw, vaak zonder context. Screenshots verwijderen bijschriften. Zoekmachines tonen afbeeldingen onafhankelijk van hun makers.

In elke fase kan de toewijzing verloren gaan.

De belangrijkste vraag is daarom wellicht niet simpelweg:

"Wie heeft wie gekopieerd?" De vraag is: wat gebeurt er als kunst zich sneller verspreidt dan dat de bron ervan wordt vastgesteld?

Een meer verantwoordelijke digitale cultuur

Er zijn simpele dingen die makers kunnen doen.

Voordat je een online gevonden afbeelding als referentie gebruikt:

• Zoek de bron.

• Identificeer de kunstenaar.

• Controleer of de afbeelding van een andere website is overgenomen.

• Bedank de oorspronkelijke maker.

• En wat betreft reproductie, controleer of toestemming vereist is.

Dit betekent geenszins dat kunstenaars moeten stoppen met het observeren, leren van of reageren op de werken die ze online vinden. Het betekent simpelweg dat we erkennen dat een afbeelding een verhaal vertelt, en dat dit verhaal ook de persoon omvat die de afbeelding heeft gemaakt.

Voor Caribische creatievelingen in het bijzonder is dit gesprek belangrijk. Ons werk krijgt steeds meer zichtbaarheid, over grenzen en platforms heen. Deze zichtbaarheid creëert kansen, maar brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee op het gebied van intellectueel eigendom, de erkenning van ons werk en hoe onze creatieve bijdragen worden gedocumenteerd en herinnerd.

Het doel zou niet moeten zijn om kunst minder toegankelijk te maken, maar eerder om te voorkomen dat de makers ervan in de vergetelheid raken. Kunstenaars verdienen het dat hun werk grenzen overstijgt. En wanneer de naam verdwijnt, kan de kunstenaar met hem verdwijnen.